2017, Theatermaker en werkgroep NIT

Pleidooi voor erfgoedzorg en geschiedschrijving voor Nederlandse podiumkunsten

Met Het Theaterjaarboek 2016 pikken Theatermaker en werkgroep NIT de traditie van een jaarlijkse overzichtspublicatie over de podiumkunsten in Nederland weer op. Deze verdween toen in 2013 het Theater Instituut Nederland (TIN) werd opgeheven. 

In oudere jaarboeken werden producties die dat jaar gemaakt waren opgelijst. Dat is nu niet meer nodig; die gegevens vind je online op Theaterencyclopedie.nl. De focus van dit Theaterjaarboek is daarom verschoven naar reflectie op het afgelopen jaar. Het Theaterjaarboek 2016 biedt met interviews, fotoseries en infographics een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in toneel, dans, opera en jeugdtheater in Nederland in het afgelopen jaar, met speciale aandacht voor de overgang van de cultuursubsidies. Daarnaast is het jaarboek een aanleiding om stil te staan bij de zorg voor het erfgoed en de geschiedschrijving van het theater anno 2016.

Werkers in de podiumkunsten moeten weten wat er in hun sector aan de hand is. Zo kunnen ze hierop inspelen in hun eigen (artistieke) praktijk. Hun werk komt voort uit wat er in het verleden gedaan is en heeft invloed op wat er gaat komen. Als niemand anders de geschiedenis van het Nederlandse theater schrijft, moeten we het zelf doen.
Simon van den Berg (Theatermaker)

Het Theaterjaarboek 2016 wil met name duidelijk maken dat die zorg met het opheffen van het TIN niet helemaal te gronde is gegaan. Maar evengoed wil het waarschuwen dat de actieve voortzetting ervan een onmisbare voorwaarde is voor de toekomst van de podiumkunsten. Het Theaterjaarboek omvat verschillende artikels en interviews over de kwestie:

  • In een interview met Fanne Boland (Toneelgroep Amsterdam) en Hans van Keulen (Universiteitsbibliotheek Amsterdam) lees je een beknopte stand van zaken in het archiveren en documenteren van de podiumkunsten in Nederland, vier jaar na het ter ziele gaan van het TIN.
  • Marijke Hoogenboom (Amsterdamse Academie voor Theater en Dans) belicht de betekenis en het belang van de ondertitel van Werkgroep NIT; “documentatie, geheugen en discours in de podiumkunsten”.
  • Jan Lazardzig (theaterhistoricus Universiteit Amsterdam) reflecteert over de mogelijke impact van het verdwijnen van een instituut als TIN voor de theatergeschiedenis en huidige theaterpraktijk.
  • Ty Boomershine (danser bij Dance on Ensemble) denkt na over wat het ‘archief van de danser’ kan inhouden en hoe dit kan doorgegeven worden.

In de fotoreeks ‘Archieven van het theater’ toont Herman van Bostelen archieven en decorloodsen van theatergroepen.

Werkgroep NIT

Werkgroep NIT is een informele tafel van personen en instellingen die zich bezighouden met erfgoed, reflectie, archivering, debat en ontsluiting in de podiumkunsten in Nederland. Onder andere Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam, de Theaterencyclopedie, Het Transitiebureau, De Nieuwe Toneelbibliotheek, Theatermaker/Theaterkrant.nl en DAS Research zitten aan. Zij delen de urgentie om de lacunes die op deze terreinen zijn gevallen sinds de bezuinigingen en het opheffen van TIN in onderlinge samenwerking op te vullen en te wijzen op witte plekken die niet zonder hernieuwde ondersteuning kunnen worden ingevuld. Het Theaterjaarboek is daarvan een eerste manifestatie.

Pilot

Het Theaterjaarboek werd in 1952 voor het eerst uitgegeven door toneelschrijfster en dramaturge Luisa Treves en werd later overgenomen door het TIN. In 2012 verscheen het voor het laatst – ook toen al in samenwerking met Theatermaker – daarna werd het TIN opgeheven als gevolg van de cultuurbezuinigingen. Het Theaterboek 2016 is nadrukkelijk een pilot-uitgave en verscheen in 2017 als februarinummer van het vakblad Theatermaker, ondersteund door DAS Research, Stichting TiN en het Fonds Podiumkunsten. Namens de Werkgroep NIT vullen Marijke Hoogenboom, Czeslaw de Wijs en Ditte Pelgrom de redactie aan.

 

MEER INFO

  • Het Theaterjaarboek is te verkrijgen in de betere boekhandel in Nederland voor 12,95 euro.
  • Via de databank van Kunstenpunt kan je het hoofdartikel, de inhoudstafel en het interview met Fanne Boland en Hans van Keulen downloaden.
  • Verder biedt Kunstenpunt een digitaal bibliotheekexemplaar aan dat je kunt aanvragen door een mail te sturen naar Christel De Brandt.  Je kunt uiteraard ook langskomen in de Ravensteingalerij 38, 1000 Brussel, vlakbij het Centraal Station, om het theaterjaarboek te raadplegen.
  • Ook kun je online een duik nemen in de interactieve podiumdata van 2016.