theater figurentheater collectiebeherende instelling museum erfgoedcel herbestemming bewaring digitalisering onderzoek ontsluiting ontsluiting (digitaal) databank tentoonstelling publicatie erfgoed in performance educatie pop rekwisiet decor valorisatie heemkundige kring
2013, Bruggemuseum, Erfgoedcel Brugge, Heemkundige kring Arsbroek, Ultima Thule, CC Brugge en Provincie West-Vlaanderen

Oud poppentheater weer tot leven gewekt

Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog richtte pastoor Jules Faes in Assebroek samen met enkele creatievelingen het Brugsch Poppenspel Den Uyl op. Al snel groeit de bekendheid en het succes van Den Uyl, niet alleen in Brugge maar in heel West-Vlaanderen. Den Uyl werkt met prachtig gesneden handpoppen, voor die tijd indrukwekkende klank- en lichteffecten en goede scenario’s met een dosis humor. In 1982 gaan de gordijnen van de poppenkast definitief dicht. Enkele oud-spelers schenken in 1988 het materiaal van Den Uyl aan het Volkskundemuseum in Brugge.
 
Vanaf 2013 brachten het Bruggemuseum en de Erfgoedcel Brugge de collectie opnieuw tot leven in een bijzonder programma dat veel lof oogstte omwille van zijn ‘integrale’ (combinatie van verzamelen, behoud en beheer, onderzoek en publieksgerichte ontsluiting van erfgoed) en ‘geïntegreerde’ (betrekken van sectoren buiten het erfgoedveld) benadering.
 
In de permamente tentoonstelling in het Brugse Volkskundemuseum vertellen poppen, decorstukken, rekwisieten, affiches, programma’s en foto’s het verhaal van Den Uyl. Oud-poppenspelers getuigen over hun belevenissen en poppenspelers van vandaag spelen scènes uit het repertoire van Den Uyl na. Maar ook de antisemitische elementen in het poppenspel – met de jood Izaak als “ijzerbijter en duitenkliever” – krijgen aandacht. De tentoonstelling kent een verlengstuk op het web. Objecten en documenten zijn gefotografeerd en geregistreerd op Erfgoedinzicht, de foto’s staan in de Beeldbank Brugge. De interviews met historische getuigen kan je beluisteren in de Verhalenbank Brugge. De initiatiefnemers hechtten ook belang aan de contextualisering van al dat materiaal door middel van een publicatie.

Het meest in het oog springende aan het project was evenwel de samenwerking met het Gentse (figuren)theatergezelschap Ultima Thule dat zich door de geschiedenis van poppentheater Den Uyl liet inspireren bij de creatie van een nieuwe theatervoorstelling: Den Uyl, van poppen en mensen. De setting: het repetitielokaal waar de poppenspelers en hun technicus volop timmeren aan een nieuw stuk, Stekvooies kerstdag.

Het werd een voorstelling over de beginperiode van het gezelschap: de oorlogsjaren en de jaren erna, de Vlaamse ontvoogding, de meningsverschillen over collaboratie, het verzet, en de menselijke verhalen die zich tegen die achtergrond afspelen. Maar daarnaast ook over het maken van voorstellingen, de torenhoge ambities en de kleinmenselijke verhoudingen in zo’n gezelschap. Een kolfje naar de hand van Ultima Thule eigenlijk: een verhaal van kleine mensen tegen een grote politiek-sociale achtergrond. Met daarbij de vaststelling dat de politieke context van toen vandaag bangelijk actueel klinkt.
Regisseur Wim De Wulf (Ultima Thule) over Den Uyl, van poppen en mensen

De theatervoorstelling is gekoppeld aan een educatief aanbod voor scholen, gratis aangeboden door de Provincie West-Vlaanderen en begeleid door Mooss. De workshop geeft jongeren niet alleen goesting om naar de productie te komen kijken, maar reikt vooral handvaten aan om zich de inhoud, vorm, stijl en gebruikte materialen eigen te maken. Door te doen én te denken, door te experimenteren én te reflecteren. Er werd ook een lesmap gemaakt bij de voorstelling.

Bekijk hier de trailer van 'Den Uyl' door Ultima Thule