repertoire onderzoek universiteit van amsterdam theater instituut nederland theaterwetenschap erwin jans tom lanoye

"Iedere bloeiende theatercultuur zou een verzameling canonieke teksten moeten hebben; teksten die om de zoveel tijd door een nieuwe generatie theatermakers tegen het licht moeten worden gehouden. Alleen op die manier kan het theater spiegel van zijn tijd zijn. In het Nederlandse taalgebied bestaat zo’n reeks canonieke teksten helaas niet, dit in tegenstelling tot de ons omringende landen."

Met deze stelling op de projectwebsite van In Reprise (zie onder) is vast niet iedereen het eens. Maar het kan niet worden ontkend dat historische toneelstukken, onderdeel van ons cultureel verleden, al te vaak onterecht in de vergeetput verdwijnen. Onder het motto 'onbekend maakt onbemind' richten twee onderzoeksprojecten in Nederland en Vlaanderen de spots op  bijna vergeten Nederlandstalige toneelstukken.

In Reprise, Universtiteit van Amsterdam

De Universiteit van Amsterdam (UvA) beoogt met het onderzoeksproject In Reprise het toneelrepertoire beter bekend te maken én ook weer vaker gespeeld te laten worden. Met de hulp van experts werd eerst een longlist opgesteld van honderd stukken die voor regelmatige heropvoering in aanmerking komen. Vervolgens werd aan de hand van een enquête een shortlist van 25 titels opgesteld. In totaal namen 224 mensen deel aan de enquête, het merendeel fervente theaterbezoekers. De legendarische marathonvoorstelling Ten Oorlog van de Vlaamse auteur Tom Lanoye (1958) is verkozen tot het meest belangwekkende toneelstuk, dat het verdient na de eerste opvoering in 1997 een heropvoering te krijgen. Alle honderd stukken worden gepresenteerd op de website In Reprise met aanvullende informatie over de datering, opvoeringen, verspreiding in druk, en met  verwijzingen naar videomateriaal, illustraties, recensies en meer (grotendeels geput uit het archief van het voormalige Theater Instituut Nederland (TIN)) waar regisseurs en acteurs mee aan de slag kunnen. De informatie is vooral bedoeld als eerste kennismaking of als steun om het geheugen wat op te frissen, maar regisseurs en acteurs kunnen er ook meteen mee  aan de slag. Een derde fase ligt nog in het verschiet: UvA wil theateropleidingen actief betrekken om een scène uit één stuk uit de shortlist te spelen. Docenten zullen hierbij begeleid worden om de stukken inhoudelijk voor te bereiden. Een jury zal de beste scène-uitvoering selecteren. De winnaars krijgen een geldsom om een volledige productie te maken.


Vergeten Vlaams repertoire 1945 - 1980, Erwin Jans

Erwin Jans, dramaturg bij het Toneelhuis en docent theater en drama aan de acteuropleiding van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen voert historisch, educatief en dramaturgisch onderzoek uit naar de Vlaamse naoorlogse theaterliteratuur (1945-1980). Hij kijkt terug naar wat er voor het breukmoment van de jaren 80 gebeurde in een poging dit 'vergeten Vlaamse repertoire' opnieuw zijn plek te geven in de geschiedenis. De bedoeling van het onderzoek is tweeledig: enerzijds een geschiedschrijving, anderzijds een evaluatie van dat repertoire in het licht van de eigentijdse theaterpraktijk. De eerste doelstelling zal resulteren in een bloemlezing met uitgebreide historische duiding die eind 2016 verschijnt. De tweede doelstelling wordt uitgewerkt in een aantal publieke lezingen van teksten in verschillende contexten gedurende de onderzoeksperiode (januari 2015-december 2016). In FORUM+, het magazine van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen en de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten, zet Erwin Jans een stand van zaken van zijn onderzoek uiteen. Ook in het tijdschrift Etcetera verschenen reeds drie delen onder de noemer (N)ooit gelezen? (december 2013, maart 2014, juni 2014).