archief- en collectiezorg cultureel-erfgoedbeleid beleid expertisetraject selectie en waardering waardering

In alle aspecten van collectiebeheer en -behoud (onder andere missie en visie, collectiebeleidsplan, aanwervingsbeleid, klimaatbeheersing, risico-analyse, prioriteitenlijst calamiteitenplan) duikt de noodzaak op om een waardering van het cultureel erfgoed uit te voeren. Dit is echter geen sinecure...

In onze huidige samenleving beschouwen we erfgoedwaarden niet meer als objectieve waarheden die in steen gebeiteld zijn, maar als sociale constructies, door mensen toegeschreven aan het erfgoed. Waarden variëren dus naargelang de persoon en de tijd. Een logisch gevolg hiervan is dat het proces van waarderen allesbehalve een eenzame activiteit van een expert is, maar participatief moet zijn. In elk geval moeten we de standpunten meenemen van alle betrokkenen die om dit erfgoed geven. Het is belangrijk dat dit zo rationeel mogelijk gebeurt. Doordat er meerdere mensen bij betrokken zijn, vermijden we dat een waardering overkomt als een willekeurig oordeel of een afweging waarop slechts één individu invloed heeft gehad. Om dezelfde reden is het belangrijk dat we gefundeerd argumenteren waarom iets wel of niet belangrijk wordt bevonden voor een bepaald doel.

Een waardenstelling biedt een sterke en beredeneerde argumentatie om uit te leggen waarom het erfgoed belangrijk is en behouden moet blijven, of waarom bepaalde elementen net mogen verdwijnen uit de eigen collectie en beter passen in een andere collectie of context. Erfgoedorganisaties zijn steeds meer gedwongen om hun collectievorming te verantwoorden. Het erfgoed dat zij beheren is niet vanzelfsprekend waardevol meer. Daarom is waardering een sterk instrument om de betekenis en het belang van het erfgoed en de nood aan professionele erfgoedzorg te communiceren. Een waardenstelling belicht de rijkdom en diversiteit van het erfgoed, terwijl het een scala aan belanghebbenden erkent. Daarmee draagt een waarderingsproces bij aan een draagvlak voor het erfgoed, wat bijvoorbeeld kan resulteren in een sterkere vrijwilligerswerking en een groter engagement van belanghebbenden en erfgoedgemeenschappen.

Maar dit is nog niet alles. Bij de aanvraag van een subsidie of fondsenwerving is een waardenstelling een onmisbare troef. Rond de erfgoedwaarden kunnen promotie-, ontsluitings- en toeristische strategieën ontwikkeld worden. Het expliciteren van waarden faciliteert ook de transmissie van het belang van het erfgoed over generaties en culturen heen. De pluraliteit van de huidige waarderingsaanpak zorgt ervoor dat erfgoedwerking beter kan aansluiten op de hedendaagse maatschappij.

Daarom legde FARO sament met een sectorbrede werkgroep die ervaring heeft opgebouwd met dergelijke trajecten - waaronder Het Firmament - zich toe op het uitwerken van basisnormen voor een kwaliteitsvol waarderingstraject voor het cultureel-erfgoedveld. Het resultaat is een uitpuring, een terugkeer naar de essentie van een waardering, los van de bestaande handleidingen, de doelgroep (=sector) en het doel.

Meer info vind je op www.faronet.be, waar je eveneens de basisnormen kan downloaden.

Bron: FARO