< terug naar Missie en beleid

1968 - De Centrale voor Poppenspel 
2002 - Het Firmament vzw, (t)Huis voor poppen-, figuren-, en objectentheater 
2009 - Landelijk expertisecentrum voor figurentheatererfgoed 
2012 - Landelijk expertisecentrum voor het cultureel erfgoed van de podiumkunsten 

1968 - De Centrale voor Poppenspel

Het Firmament is ontstaan uit De Centrale voor Poppenspel, een vereniging die het poppen-, figuren- en het objectentheater bevorderde. De Centrale werd opgericht in 1968 door pionier Jef Contryn en vormde een koepel voor De School voor Poppenspel en de plannen om ooit een poppentheatermuseum op te richten.

De School voor Poppenspel startte officieel in oktober 1970 en vestigde zich in 1974 boven het Mechels Stadspoppentheater, dat nu DE MAAN heet. De School organiseerde avondcursussen speeltechnieken en maakcursussen voor poppen. Jef Contryn was de initiatiefnemer, zijn zoon Louis Contryn de eerste directeur.

De School heeft een duidelijke invloed uitgeoefend op de ontwikkeling van figurentheater, dat in 1993 officieel erkend werd als een podiumkunst. Honderden beoefenaars van het medium volgden de cursussen van De School, waaronder verschillende poppenspelers van professionele gezelschappen. Bovendien creëerde De School een platform waar verschillende spelers elkaar ontmoetten en er nieuwe initiatieven ontstonden.

2002 - Het Firmament vzw, (t)Huis voor poppen-, figuren-, en objectentheater

In 2002 wijzigde de structuur en kwam de klemtoon meer en meer op het waardevolle erfgoed van het medium figurentheater te liggen. De naam veranderde in Het Firmament vzw, (t)Huis voor poppen-, figuren-, en objectentheater. Paul Contryn, de kleinzoon van Jef Contryn, werd voorzitter.

In 2005 startte Het Firmament een grootschalig en diepgaand onderzoek met als doel het in kaart brengen van het erfgoed van figurentheater en de toekomst ervan te verzekeren in een (t)Huis voor figurentheater. De eerste werknemer kwam vast in dienst en Het Firmament werd erkend als koepelorganisatie voor figurentheater (2007, Decreet op de volkscultuur). Het vaak vergeten erfgoed herwaarderen en op een aantrekkelijke manier inzetten in de hedendaagse cultuur waren belangrijke uitgangspunten van het onderzoek. Figurentheatercollecties en -archieven uit Vlaanderen werden in de periode 2005-2009 geregistreerd en geïnventariseerd, maar ook de vaardigheden en getuigenissen van verschillende sleutelfiguren - 'levende dragers' of living human treasures (cf. UNESCO). De resultaten van dit onderzoek werden in 2009 gebundeld in het boek De boom op het dak. Verdiepingen in het figurentheatererfgoed en vormden de basis voor de erkenning van Het Firmament als landelijk expertisecentrum voor figurentheatererfgoed in het kader van het Cultureel-erfgoeddecreet (2009-2011).

2009 - Landelijk expertisecentrum voor figurentheatererfgoed

Als landelijk expertisecentrum voor figurentheatererfgoed werkte Het Firmament meer en meer een duidelijk erfgoedbeleid uit. Verschillende tentoonstellingen, projecten en workshopreeksen volgden elkaar op en er ging steeds meer zorg uit naar het behoud en beheer van het figurentheatererfgoed in Vlaanderen, waaronder de diverse spel- en maaktechnieken.

Dergelijk immaterieel erfgoed - de verhalen, speelstijlen, manipulatietechnieken en anekdotes - zijn van onschatbare waarde voor het medium. Zo werden de tentoonstellingen steeds (inter)actief opgevat: ze werden doorspekt met live theater en mogelijkheden om zelf te spelen en te beleven. In de workshops van Het Firmament onderzochten de deelnemers de meest boeiende en relevante speelstijlen, zodat dat immaterieel erfgoed ook daar doorgegeven werd aan een nieuwe generatie theatermakers.

Het Firmament realiseerde bovendien verschillende socio-artistieke projecten, met figurentheater als middel om tal van doelgroepen te bereiken, en innovatieve erfgoedprojecten zoals de figurentheatergame Wireless Puppetry, met poppen in de hoofdrol.

2012 - Landelijk expertisecentrum voor het cultureel erfgoed van de podiumkunsten

Dit alles heeft er mee toe bijgedragen dat het erfgoedparadigma en een erfgoedbewustzijn ingang vonden in een sector die eerst en vooral... theater maakt. Het Firmament ging verder op de ingeslagen weg, maar speelde ook in op de lacunes en ontwikkelingen in het cultureel-erfgoedveld. Minister van Cultuur Joke Schauvliege schoof in haar visietekst over immaterieel cultureel erfgoed (2010) het erfgoed van de podiumkunsten naar voor als thema waarrond een netwerk en expertise gevormd moest worden. Dit gaf de aanzet voor de volgende stap: vanuit de opgebouwde kennis en expertise over het erfgoed van figurentheater, de brug slaan naar de bredere podiumkunstensector. Het Firmament werd erkend als landelijk expertisecentrum voor het cultureel erfgoed van de podiumkunsten (2012-2016). Vanuit vier thematische werkdomeinen bouwt Het Firmament telkens expertise op, om te vertalen naar een dienstverlening op maat van de verschillende doelgroepen die in aanraking komen met podiumkunstenerfgoed. Dit om het waardevolle erfgoed levend te houden voor volgende generaties.


 < terug naar Missie en beleid