figurentheater tentoonstelling
16/05/2008 - 29/06/2008, Kasteel d’Ursel. Het Firmament en Kasteel d’Ursel i.s.m. Provincie Antwerpen

Figurentheaterexpo en theaterwandelingen

Het Firmament legde een hele weg af sinds de oprichting in 1968: van ‘De Centrale voor Poppenspel’ en ‘(t)Huis voor figurentheater’ tot de erkenning als expertisecentrum voor figurentheatererfgoed en daarna voor het erfgoed van àlle podiumkunsten (2012). Voor 2012 realiseerde Het Firmament tal van figurentheaterprojecten zoals Bedverhalen in het kasteel. Zo toverde Het Firmament van 16 mei tot 29 juni 2008 Kasteel d’Ursel in Hingene (Bornem) om tot een feeëriek decor voor een tentoonstelling en theaterwandelingen die de rijkdom en verscheidenheid van het figurentheater in Vlaanderen in de kijker zette. Meer dan 5000 bezoekers bezochten dit evenement.

Figurentheater brengt ‘dode materie’ tot leven en is bijgevolg het medium bij uitstek om dromen, verlangens, angsten en visioenen tastbaar te maken – het thema van de tentoonstelling. De tentoonstelling Bedverhalen in het kasteel presenteerde een fraaie staalkaart met hedendaagse figurentheatercollecties, maar ook collecties van gezelschappen uit een ver (en minder ver) verleden. Meer dan 25 bruikleengevers werkten mee aan de tentoonstelling. Een tentoonstelling rond figurentheater is echter geen evidente klus. De essentie van poppen- en figurentheater ligt net in het tot leven wekken van een levenloos object. Op een tentoonstelling blijven ze stil en woordeloos, maar het geeft het publiek echter wel de unieke kans om dichterbij te komen de ‘levenloze’ objecten te bestuderen. Het was dan ook een uitdaging voor curator Paul Contryn (Beeldsmederij DE MAAN) om de figuren in de gedachten van het publiek tot leven te wekken.

Zoals de objecten nu opgesteld staan, tonen ze duidelijk dat figurentheater een vorm van beeldende kunst is. (…) de expressieve kracht van de (gebeeldhouwde, uitgesneden en gevormde) koppen, naar de totaallichamen van de wezens, naar de vaak verfijnde en uitgepuurde vormgeving van deze theaterspelers.
Theatermaggezien – Tuur Devens (16/6/2008)

De figuren werden ook echt tot leven gewekt tijdens de Theaternachten. Deze theaterwandelingen leidden het publiek van aan de kasteelpoort naar de verschillende kamers en alkoven van het kasteel. Korte voorstellingen van professionele en amateurgezelschappen toonden er een staalkaart van figurentheater vandaag: poppen- en objectentheater, schimmenspel, crossovers met dans en film.... Actrice en regisseur Machteld Timmermans (Het Ongerijmde, Ensemble Leporello, 16+,...) stond in voor de artistieke leiding van de Theaternachten.


Overdag, wanneer er geen theaterwandelingen plaatsvonden, werden de kamers omgetoverd tot ‘doe-het-zelf’- kamers. De verschillende poppensoorten (stok-, staaf-, bekpoppen, etc.) stonden opgesteld met een woordje uitleg erbij over hoe ze te manipuleren. Volwassenen en kinderen kreeg zo de kans om zelf enkele poppen en figuren uit te proberen.

In de tentoonstellingsbrochure werd informatie verwerkt van alle deelnemende bruikleengevers. Informatie over sommige bruikleengevers was vaak onbestaande omdat bepaalde elementen van gezelschappen afkomstig waren die al lang niet meer actief waren. Aan de hand van telefonische en schriftelijke bevragingen verzamelde Het Firmament de nodige informatie.

Bedverhalen in het kasteel was een organisatie van Kasteel d’Ursel en Het Firmament, met de steun van de Provincie Antwerpen.