STANISLAVSKI (1863 - 1938)
Stanislavski kwam tot zijn acteertheorie tegen de achtergrond van de speelwijze in de negentiende eeuw. Op de toneelscholen werd destijds alleen gelet op uiterlijke zaken als dictie, stemgebruik en gesticulatie en besteedde men nauwelijks aandacht aan de innerlijke emoties.

Geacteerd werd met veel overdrijving, sentiment en clichés en met veel stereotiepe gebaren en overacting. Stanislavski zocht naar een realistische, waarachtige acteerstijl, naar een zorgvuldige en nauwgezette vormgeving, naar getrouwe weergave van de realiteit die de ware gevoelens laat zien.
Stanislavski ging daarbij uit van samenspel, van de noodzaak in te gaan op de medespelers zodat een homogeniteit binnen de opvoering tot stand kan komen.

De acteur speelt niet alleen maar doet alsof hij werkelijk de figuur beleeft.

Talloze bekende Amerikaanse filmsterren als Marlon Brando, Robert de Niro, Dustin Hofman, James Dean, Paul Newman, Al Pacino en Marylin Monroe hebben de beroemde "Actors Studio" gevolgd. Die werd door een aantal Russische acteurs, uit de school van Stanislavski, geïnspireerd. Deze acteerstijl wordt tot in onze tijd in veel toneelscholen, opleidingen en workshops in de praktijk gezet.

MEYERHOLD (1874 - 1940)
Meyerhold had Duitse ouders maar werd in 1895 Russisch staatsburger. Hij studeerde rechten, volgde toneelschool in Moskou en werd als jong acteur opgenomen in het Kunstenaarstheater van Stanislavski. De revolutionairpolitieke bewegingen (de revolutie van 1905) en de avant-gardistische manifesten en tijdschriften uit het Westen speelden een grote rol in zijn denkbeelden.

Op basis van stem- en spraaklessen, bewegingsleer en atletiek moest de acteur zijn rol uitbeelden. Om deze nieuwe speelwijze te bereiken werkte Meyerhold vaak met onervaren acteurs die daardoor niet 'verpest' waren. Hij maakte ook gebruik van projecties en film. Meyerhold probeerde het verfijnde, emotioneel-psychologisch theater van zijn leermeester Stanislavski door een nieuw theater te vervangen. In plaats van het woord, het literaire teksttoneel legde hij het accent op de theatraliteit en het acteren. De acteur moet zijn rol uitbeelden door middel van gebaren, poses, blikken en stiltes. En in plaats van de traditionele decors werkte hij met een reliëftoneel zoals een houten constructie met verschillende verdiepingen. Daarmee wilde hij het kunstmatige van het theater zichtbaar maken. Deze constructivistische opstelling met trappen en podia sloot voortreffelijk aan bij de geometrische gesticulatie, de poses, de gebaren en acrobatische acts van de spelers.

BERTOLD BRECHT (1898 - 1956)
De doorbraak van Bertold Brecht had pas plaats na de tweede wereldoorlog. De opvatting van Brecht ging in eerste instantie uit van een antiburgerlijke houding, van scepsis ten aanzien van de heersende theaterconventies. Zijn "episch theater" was volgens hem in de eerste plaats een middel om bij de mens een maatschappelijk bewustzijn op de wekken.

De concrete speelwijze van Brecht gaat ervan uit dat de acteur niet in de huid van het personage kruipt maar dat hij een kritische afstand bewaart. Hij moet dus eerder een personage tonen in plaats van het te zijn. De theaterapparatuur werd niet weggemoffeld. Regelmatig doken er in zijn teksten een verteller op en werden er liederen gezongen om de illusie en de suggestie te doorbreken. Verder gebruikte hij titels voor een scène. Hij speelde doorgaans in werklicht met open doek. Al deze middelen noemde hij 'vervreemdingseffecten'. Zijn theateropvatting is politiek-maatschappelijk bepaald en wilde een bijdrage leveren aan de verandering van de samenleving.