BEPALING
Een scenario is een lineaire rangschikking van met elkaar verbonden gebeurtenissen die leiden naar een dramatische ontknoping. Het heeft een welomlijnd begin, midden en einde.

PREMISSE
De premisse (een voorafgaande of vooropgestelde stelling) vat in drie woorden het thema van het scenario samen. Het middelste woord moet altijd een actief werkwoord zijn dat verandering en progressie inhoudt.

Voorbeelden
Oorlog / vernietigt / menselijkheid
Misdaad / brengt / geen baat of liefde
Mannelijk chauvinisme / veroorzaakt / vrouwelijke revolte
(Ibsen: Het poppenhuis)

De premisse is niets meer dan een middel om al wat niet tot de dramatische structuur behoort te verwijderen of te ontwijken.

PARADIGMA
Een paradigma is een scenariomodel, d.w.z. een patroon, een schematische voorstelling. Het biedt houvast.

Akte 1: het fundament of set-up
De eerste akte geeft de expositie. Wie is de hoofdpersoon? Wat is het uitgangspunt? Hoe zit de situatie in mekaar? Waar gaat het verhaal over? Vooral de eerste tien minuten moet het stuk zijn publiek weten te boeien.
Op het einde van de eerste akte komt er een wendingspunt. Dit is een incident, een voorval dat in het verhaal grijpt waardoor het een andere wending krijgt.

Akte 2: de confrontatie
De tweede akte omvat het conflict of de dramatische actie. De hoofdpersoon wordt geconfronteerd met uiterlijke of innerlijke hindernissen.
Op het einde van de tweede akte komt het tweede wendingspunt dat leidt tot de ontknoping.

Akte 3: de ontknoping
Hoe eindigt het verhaal? Wat gebeurt er met de hoofdpersoon? De periode van dubbelzinnige ontknopingen is voorbij.

HET ONDERWERP
Het onderwerp handelt over personages en wat er met hen gebeurt, d.w.z. de actie..
Er zijn twee soorten actie:

• fysieke actie, vb. een achtervolging, het beroven van een bank…
• emotionele actie, vb. wat er tijdens het verhaal binnenin je personage gebeurt.

De voornaamste ingrediënten van ieder drama zijn: conflicten, strijd, het overwinnen van obstakels met als uiteindelijk doel de toeschouwer te boeien tot aan de ontknoping. Zonder conflict geen drama, zonder drijfveer geen hoofdpersonage, zonder hoofdpersonage geen actie.

DE PERSONAGES
De hoofdpersoon die het conflict aan den lijve ondervindt, die de beslissingen moet nemen en de emoties doormaakt is de protagonist. Er moet natuurlijk een tegenkracht zijn en dat is de antagonist. Alle andere personages die onder meer de aanleiding geven tot het conflict of een vertrouwensrol vervullen zijn de tritagonisten.

Dialogen moeten informatie overdragen, de feiten van het verhaal overbrengen naar het publiek. Ze moeten conflicten tussen de personages en in de personages aan het licht brengen. De dialogen vloeien voort uit de karakters. In het figurentheater zijn dialogen meestal tot het noodzakelijkste beperkt omdat de actie en het beeld primeren en omdat het praten niet tot de sterkste kant van de pop behoort.

---------------------
Geraadpleegd: "Scenariocursus" 1979 door John W. Bloch, William Fadiman en Lois Peyser. 

Drama

Drama betekent in het Grieks handeling. Theaterwetenschappers maken een onderscheid tussen de tekst op papier (drama) en de opvoering op het toneel (toneel, theater).

DE ARISTOTELISCHE STRUCTUUR
De gesloten dramastructuur, naar de Griekse theoreticus Aristoteles (384-322) geldt voor vrijwel de hele westerse toneelliteratuur vanaf de oude Grieken tot het begin van de 20e eeuw en meestal tot op heden.
Een toneelstuk is geconstrueerd volgens de wet van de drie eenheden: eenheid van tijd, eenheid van plaats en eenheid van handeling. De eenheid van handeling betekent dat er geen verhalen mogen in voorkomen zonder direct oorzakelijk verband met de hoofdhandeling. De aristotelische structuur kent gewoonlijk een opbouw in drie of vijf bedrijven.

DE EPISCHE STRUCTUUR
In de 20e eeuw is naast de aristotelische structuur ook de open structuur van het episch drama gekomen. Het "epische" betekent dat het toneel verhalender wordt. De Duitse toneelschrijver Bertolt Brecht (1898-1956) is de theatermaker geweest die ieder meebeleven wilde voorkomen omdat volgens hem het gesloten systeem zou hinderen goed na te denken over het getoonde. Hij wilde de mensen op de sociale situatie wijzen. Hij verbrak met zijn "vervreemdingsprincipe" de toneelstructuur. Hij liet bewust personages uit hun rol treden en er werd, via liederen en projecties, commentaar gegeven. Het was zijn doel om het publiek meer tot "meedenken" dan tot "aanvoelen" aan te zetten.

DE ABSURDISTISCHE STRUCTUUR
Dit zijn stukken waarbij men bewust de klassieke verhaallijn loslaat om met ongerijmdheden van de structuur te laten zien hoe ongerijmd men de samenleving vindt. Sommige absurdistische stukken kennen een cyclische (cyclus: tijdskring) structuur: het eindigt net zoals het begonnen is waarmee aangetoond wordt dat er niets wezenlijk veranderd is. Absurdisten: Pinter, Ionesco, Beckett.

HET PLOTLOOS DRAMA
In de loop van de twintigste eeuw zijn er diverse theaterrichtingen ontstaan die geen gebruik maken van de klassieke plot of verhaalstructuur. Sommige symbolische of absurdistische stukken missen een plot. Evenals in de romanliteratuur zocht men in het theater naar een vorm die vrij was van iedere anekdotiek.

---------------------
Geraadpleegd: Handboek Amateur Theater, Bohn Stafleu v. Loghum BV.

Regie

Repeteren is een bouwproces waarin stapsgewijs vorm wordt gegeven aan een rol en een scène. Het is een proces waaraan de regisseur leiding geeft. Repeteren is zoeken, proberen, van mening verschillen. Maar het is ook: opbouwen, groeien en iets nieuws en fascinerend zien ontstaan.